Улсын Их Хурлын шийдвэрийн биелэлтийн тайланг хэлэлцэв. Холбогдох танилцуулгыг Улсын Их Хурлын гишүүн, Засгийн газрын гишүүн, Монгол Улсын сайд, Засгийн газрын Хэрэг эрхлэх газрын дарга Б.Энхбаяр танилцууллаа.

Засгийн газрын 2025 оны 183 дугаар тогтоолоор баталсан “Хууль, тогтоомж, тогтоол, шийдвэрийн биелэлтэд хяналт тавих нийтлэг журам”-ын 6-д заасны дагуу цахим системд хяналтад байгаа Улсын Их Хурлын Аюулгүй байдал гадаад бодлогын байнгын хороонд хамаарах 23 шийдвэрийн 121 заалтын биелэлтэд 2025 оны жилийн эцсийн байдлаар хяналт шинжилгээ үнэлгээ хийсэн дүнг танилцуулж байгаагаа дурдсан.

Хяналт шинжилгээ үнэлгээг Засгийн газрын хяналт, шинжилгээ, үнэлгээний мэдээллийн цахим сангаас шат дараалал, цахим санд ирүүлсэн тайлан, мэдээллийн өгөгдлийн санг ашиглаж гаргасан бөгөөд анхан шатын нэгжээс шат дараалсан үнэлгээний тайланд нэгтгэсэн үнэлгээг хийж гүйцэтгэсэн гэв. Энэ үйл явцад яам, агентлаг, орон нутгийн төлөөллийг оролцуулснаас гадна Канадын “Мерит” төсөл, ЮНИСЕФ, Удирдлагын академийн зөвлөхүүдээс арга зүйн дэмжлэг, зөвлөмж, саналыг тусган ажилласан байна. Ингэснээрээ анх удаа бүх шатны оролцоог хангасан арга хэмжээ болсон хэмээн Б.Энхбаяр сайд онцоллоо.

Ажлын бүтээмж, үр дүнг нэмэгдүүлэхэд технологийн дэвшлийг ашиглаж, тус Байнгын хороонд хамаарах шийдвэрийн биелэлтэд хиймэл оюун ухааныг ашиглан дүн шинжилгээ хийсэн гэлээ.

2025 оны жилийн эцсийн байдлаар Улсын Их Хурлын Аюулгүй байдал, гадаад бодлогын байнгын хорооны 23 шийдвэрийн 121 заалтыг яам, агентлаг, аймаг, нийслэлд хэрэгжүүлж ажилласан нь 72.1 хувьтай дүгнэгджээ. Нийт 66 заалт хэрэгжсэн, 38 заалт хэрэгжих шатанд байгаа аж. Үүнээс удаашралтай буюу эрчимжүүлэх шаардлагатай 12 заалт, хэрэгжээгүй 14 заалт байгаагийн 13 нь удирдлага, зохион байгуулалтаас, нэг нь санхүү, хөрөнгө оруулалтаас шалтгаалсан гэлээ. Мөн хугацаатай өгөгдсөн, оны төгсгөлд гарсан буюу хэрэгжилтийг тооцох хугацаа болоогүй 3 заалт байгааг танилцууллаа.

2025 оны жилийн эцсийн хяналт, шинжилгээ, үнэлгээний дүнд үндэслэн бүрэн хэрэгжсэн, бодит шалтгааны улмаас хэрэгжих боломжгүй болсон, цаг хугацааны хувьд ач холбогдолгүй болсон, тухайн асуудлаар дахин шийдвэр гарсан, тухайн шийдвэр хүчингүй болсон зэрэг шалтгаанаар 66 заалтыг Засгийн газрын хяналт, шинжилгээ, үнэлгээний мэдээллийн цахим сангийн хяналтаас хасах үндэслэлтэй гэж үзэн Байнгын хорооны хуралдаанд танилцуулж байгаагаа тэрбээр хэллээ. Тайлант онд хэрэгжээгүй шийдвэрүүд нь төрийн байгууллагуудын удирдлага, зохион байгуулалт хангалтгүйгээс шалтгаалсан болохыг дурдаад “Тухайлбал төрийн байгууллагуудын түвшинд хариуцлагын тогтолцоо хангалттай бүрдээгүй, салбар хоорондын ажлын уялдаа сул, олон удаагийн бүтцийн өөрчлөлт хийгдсэн, төсөв, хөрөнгө оруулалтын эрэмбэ дараалал хангалтгүй, бодлогын болон хүний нөөцийн тогтворгүй байдал зэрэг нь хууль тогтоомжийн биелэлтэд сөргөөр нөлөөлж байна. Иймд Монгол Улсын хууль тогтоомж тогтоол шийдвэрийн биелэлтийн 2025 оны жилийн эцсийн тайланг Засгийн газрын хуралдаанаар хэлэлцүүлсэнтэй холбоотойгоор Засгийн газрын гишүүн, агентлагийн дарга, аймаг, нийслэлийн Засаг дарга нарт хэд хэдэн арга арга хэмжээ авахыг даалгасан” гэлээ.

• Хууль тогтоомж, тогтоол шийдвэрийн биелэлтийг эрчимжүүлж, салбар хоорондын уялдааг ханган, бодитой үр дүнтэй хэрэгжүүлэх;
• Салбарын хэмжээнд хэрэгжүүлж байгаа хууль тогтоомж, тогтоол, шийдвэрийн хэрэгжилтэд үнэлэлт, дүгнэлт өгч, иргэдийн ахуй амьдрал болон салбарын хөгжлийн үзүүлэлтүүдэд хэрхэн нөлөөлж буйг үнэлж тооцож ажиллах;
• Xууль тогтоомж, тогтоол шийдвэрийн төслийг боловсруулахдаа зохицуулалт утга агуулгын хувьд давхардал, хийдэл, зөрчилтэй шийдвэр гаргахгүй байх;
• Cанхүүгийн эх үүсвэрийг тусгах;
• Xэрэгжилтийн шалгуур үзүүлэлт хэрэгжихүйц байхад анхаарах;
• Дижитал хяналт, их өгөгдөлд суурилсан үнэлгээ хийх;
• Хууль тогтоомж, тогтоол, шийдвэрийн биелэлтийг бодит цагт хянах, ил тод болгох чиглэлээр цахим шинэчлэл хийх санал боловсруулж танилцуулах;
• Хууль тогтоомжийг хангалтгүй хэрэгжүүлсэн албан тушаалтнуудад зөвлөмж хүргүүлж, хэрэгжилтэд хяналт тавьж ажиллахыг Засгийн газрын Хэрэг эрхлэх газрын даргад даалгасан байна.

Цаашид төрөөс Засгийн газрын үйл ажиллагааны чиглэл, бүтцийн ерөнхий тогтолцооны өөрчлөлт, шинэчлэлтийн талаар баримтлах бодлогыг эргэн харах, шинэчлэх, сайжруулах үндэслэл нэгэнт бий болсон хэмээн Засгийн газрын Хэрэг эрхлэх газрын дарга тэмдэглээд, хууль тогтоомжийн биелэлттэй холбоотойгоор Улсын Их Хурлын түвшинд ч анхаарах асуудлууд байна хэмээсэн.

Тухайлбал, Улсын Их Хурлаас удирдлага нь томилогддог, сонгогддог байгууллагуудад үүрэг даалгавар болгосон шийдвэрийн хэрэгжилтийг хангах, биелэлтийг тайлагнах үйл ажиллагааг гүйцэтгэх засаглалын байгууллагуудын түвшинд уялдуулах, нэгдсэн байдлаар тайлагнах боломжийг бүрдүүлэх, Улсын Их Хурлаас гарч байгаа шийдвэрийн талаар нэгдсэн бүртгэлийн систем үүсгэж, Засгийн газрын хяналт, шинжилгээ, үнэлгээний мэдээллийн цахим сантай уялдуулах, гарч байгаа шийдвэрийг шуурхай дамжуулах, хяналтад авахад анхаарахыг хүсэв. Мөн Улсын Их Хурлын Байнгын хороо, Улсын Их Хурлын гишүүдийн түвшинд шийдвэрийн хэрэгжилтийн явцыг цахим систем ашиглан улирал тутам танилцах боломжтой болгох, Улсын Их Хурлаас баталсан хууль тогтоомжийн давхардал, хийдэл, зөрчил болон тухайн жилдээ бүрэн хэрэгжсэн болон бусад шалтгаанаар хяналтаас хасуулах шийдвэр заалтын талаар Засгийн газартай тогтмол хамтарч ажиллах шаардлага байна гэв.

Түүнчлэн хууль, тогтоомж, Улсын Их Хурлын тогтоол, Байнгын хорооны шийдвэр нь Засгийн газрын бодлогын баримт бичигт заасан зарим заалт, агуулгын хувьд давхцах, хуулиар ногдуулсан чиг үүргийг дахин тогтоол хэлбэрээр албажуулах зэрэг зөрчил гарахаас урьдчилан сэргийлэх шаардлагатай байгааг дурдсан байв. Монгол Улсын Их Хурлын хяналт, шалгалтын тухай хуулийн 16 дугаар зүйлийн 16.1-т “Улсын Их Хурлаас Засгийн газар, Улсын Их Хуралд ажлаа шууд хариуцан тайлагнадаг байгууллагад хууль, тогтоолоор үүрэг, чиглэл болгосон энэ хуулийн 10 дугаар зүйлд зааснаас бусад Улсын Их Хурлын шийдвэрийн биелэлтийн тайланг ээлжит чуулган эхлэхээс 15 хоногийн өмнө Улсын Их Хуралд ирүүлнэ” гэж заасан нь цаг хугацааны хувьд үр дүнд суурилсан хяналт, шинжилгээ, үнэлгээ хийхэд хангалтгүй байна хэмээн Б.Энхбаяр сайд танилцуулав. Иймд цаг хугацааг уян хатан байдлаар зохицуулах шаардлагатай гэлээ.