Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төсөл болон хамт өргөн мэдүүлсэн хуулийн төслүүдийн хэлэлцэх эсэхийг хэлэлцлээ.

Хуулийн төсөл санаачлагчийн илтгэлийг УИХ-ын гишүүн, Засгийн газрын гишүүн, Хууль зүй, дотоод хэргийн сайд Г.Тэмүүлэн танилцуулав. Тэрбээр, Дүүргийн Эрүү, Иргэний хэргийн хялбар ажиллагааны анхан шатны тойргийн шүүх 2026 оны хоёрдугаар сарын байдлаар 8,412 нэхэмжлэл шинээр хүлээн авч, 3,376 хэргийг шийдвэрлэсэн. Хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээ нэмэгдсэнтэй холбогдуулан нэг шүүгчид ногдох хэргийн тоо 2.5 дахин өсөж, дунджаар 1,456 хэрэг, нэхэмжлэл оногдох болсон нь Шүүхийн ерөнхий зөвлөлөөс тогтоосон зохист ачааллаас 4.3 дахин их байна. Шүүхийн ачаалал хэтэрснээр иргэдийн шударга шүүхээр шүүлгэх, шүүхэд мэдүүлэх эрх ноцтой зөрчигдөх эрсдэлтэй. Иймд тогтмол үнийн дүнг олон улсын жишгээр хуульчилж, тусгайлсан журмаар арван таван сая найман зуун дөчин мянган төгрөгөөс доошгүй мөнгөн дүнтэй хэргийг шийдвэрлэхээр хуулийн төсөлд тусгасан гэв. Мэдэгдэх хуудсыг шуудангаар хүргүүлэх үйл ажиллагаанд жилд 300 сая орчим төгрөг зарцуулдаг ч гардуулалт 85 хувь нь амжилтгүй байгаа. Тиймээс үндэсний цахим шуудангаар мэдэгдэх хуудсыг илгээж, шүүхэд ирээгүй бол олон нийтэд нээлттэй зарлаж, мэдэгдсэнд тооцдог болох зохицуулалтыг тусгасан. Хэрэг, маргааны 80 хувь нь зээлийн гэрээний асуудал байгааг харгалзан зээлдэгчийн баталгаажуулалтыг нэгдсэн байдлаар, зайлшгүй хийх үүргийг зээлдэгчид ногдуулах шаардлагатай гэж хууль санаачлагч үзжээ. Ердийн журмаар шийдвэрлэх хэргийг тусгайлсан журмаар хянан шийдвэрлүүлэхээр нэхэмжлэл гаргасан тохиолдолд хэргийг хэрэгсэхгүй болгохгүй байх зохицуулалт оруулсан гэлээ. Хуулийн төсөл батлагдсанаар тусгайлсан журмаар хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагаа удаашралаас гарч, маргааныг шуурхай, үр дүнтэй шийдвэрлэх нөхцөл бүрдэнэ хэмээв.

Хуулийн төслийг хэлэлцэх үеэр УИХ-ын гишүүн П.Сайнзориг, Л.Соронзонболд, С.Эрдэнэболд, Б.Тулга, О.Алтангэрэл, Л.Мөнхбаатар, Х.Баасанжаргал нар асууж, байр суурь илэрхийллээ. Гишүүдийн асуултад Хууль зүй, дотоод хэргийн яам болон Санхүүгийн зохицуулах хорооны төлөөлөл хариулсан. Хууль зүйн нэр томьёоны асуудлыг гишүүд хөндөж байлаа. Ялангуяа цахимтай холбоотой нэршлийг орчин цагийн монгол хэлнээ буулгахдаа нягт нямбай хандах учиртайг сануулав.

Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийг хуралдаанд оролцсон гишүүдийн 64.7 хувийн саналаар хэлэлцэхийг дэмжлээ. Хамт өргөн мэдүүлсэн хуулийн төслүүдийг мөн дэмжсэн тул Байнгын хороо санал, дүгнэлтээ чуулганы нэгдсэн хуралдаанд танилцуулахаар боллоо.