Монгол Улсын 2026 оны төсвийн тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төсөлтэй хамт өргөн мэдүүлсэн хууль, тогтоолын төслүүдийг хэлэлцэх, эсэх асуудлыг хэлэлцэв. Хууль, тогтоолын төслүүдийн танилцуулгыг Сангийн сайд З.Мэндсайхан танилцууллаа.

Засгийн газраас энэ оны наймдугаар сарын 20-ны өдөр дээрх хуулийн төслүүдтэй хамт Үндэсний баялгийн сангийн тухай,  Нийгмийн даатгалын сангаас олгох тэтгэврийн тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай, Үнэт цаасны зах зээлийн тухай хуульд нэмэлт оруулах тухай, Нийгмийн даатгалын сангаас олгох тэтгэврийн тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийг дагаж мөрдөх журмын тухай, Цэргийн алба хаагчийн тэтгэвэр, тэтгэмжийн тухай хуульд нэмэлт оруулах тухай, Цэргийн алба хаагчийн тэтгэвэр, тэтгэмжийн тухай хуульд нэмэлт оруулах тухай хуулийг дагаж мөрдөх журмын тухай, Нийгмийн даатгалын сангаас олгох үйлдвэрлэлийн осол мэргэжлээс шалтгаалсан өвчний тэтгэвэр, тэтгэмж, төлбөрийн тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслүүдийг өргөн мэдүүлсэн юм. Мөн МонголУлсын 2026 оны төсвийн тухай өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төсөлтэй хамт “Тогтоолд өөрчлөлт оруулах тухай” болон “Монгол Улсын Засгийн газарт чиглэл өгөх тухай” Улсын Их Хурлын тогтоолын төслүүдийг боловсруулсан байна.

Үндэсний баялгийн сангийн тухай хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төсөлд уул уурхайн олборлолт, ашиглалт, ашигт малтмалын боловсруулах салбар дахь төрийн өмчит болон төрийн өмчийн оролцоотой хуулийн этгээдийн төрийн эзэмшилд ноогдох ноогдол ашгийн орлогоос тус санд хуваарилаад үлдэх хэсгийг улсын төсөвт ноогдол ашгийн орлого хэлбэрээр төвлөрүүлэх харилцааг тусгасан байна. Мөн Хуримтлалын сангийн хөрөнгийн удирдлагын тодорхой хэсгийг Чингис хаан баялгийн сан нэгдэл ХХК хэрэгжүүлж сангийн хуримтлалыг нэмэгдүүлэх юм.

Үнэт цаасны зах зээлийн тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт ор оруулах тухай хуулийн төсөлд төрийн өмчийн оролцоотой компанийн хөрөнгийн хувьцааг зах зээлд санал болгож арилжаалах үйл ажил ажиллагааны хугацаа, зардлыг бууруулах, зах зээлийн бодит үнэлгээг бий болгох, өмчлөл, компанийн засаглал, мэдээллийн ил тод байдлыг сайжруулах, уламжлалт санхүүгийн хэрэгслийг орчин үеийн дэвшилтэт дэд бүтцийг ашиглан олон улсад гаргаж арилжаалах эрх зүйн орчныг бүрдүүлэх зохицуулалтуудыг оруулсан байна.

Түүнчлэн нийгэм эдийн засгийн өнөөгийн нөхцөлд тэтгэвэр авагч ахмад настны тэтгэврийн орлогыг нэмэгдүүлж нийгмийн хамгааллын баталгааг хангах, цэргийн албан хаагчийн тэтгэвэр тэтгэмжийн тухай хуулийн дагуу тэтгэвэр тогтоолгосон ахмад настны тэтгэврийн орлогыг нэмэгдүүлэх, үйлдвэрлэлийн осол, мэргэжлээс шалтгаалсан өвчний даатгалаас даатгалын сангаас тэтгэвэр авагч ахмад настны тэтгэврийн орлогыг нэмэгдүүлэх зорилгоор холбогдох хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслүүдийг боловсруулсан байна. Улсын Их Хурлын тогтоолын төслүүдэд Засгийн газрын өрийн багцын гадаад валютын эрсдэлийг бууруулах, төрийн өмчит компаниудын үр ашгийг сайжруулж, олон улсын зах зээлээс хөрөнгө оруулалт татахад шаардлагатай бэлтгэл ажлыг хангах асуудлуудыг тусгажээ.

Хууль, тогтоолын төслүүдийг Төсвийн байнгын хорооны хуралдаанаар хэлэлцсэн талаарх санал дүгнэлтийг Улсын Их Хурлын гишүүн, Эдийн засгийн байнгын хороны дарга Б.Заяабал танилцуулав. Хууль, тогтоолын төслүүд батлагдсанаар төрийн өмчит компаниудын үйл ажиллагаа олон улсын жишигт нийцсэн, ил тод болж, хуримтлалын сангийн хөрөнгө болон ноогдол ашиг хугацаандаа төвлөрөх, хөрөнгийн зах зээл идэвхжиж дотоод гадаадын хөрөнгө оруулалтыг татах боломж бүрдэхийн зэрэгцээ 400 гаруй мянган ахмад настан, цэргийн алба хаасны тэтгэвэр авагчдад суурь тэтгэвэр олгох хугацааг наашлуулж, нийгмийн баталгааг сайжруулна гэдгийг тэрбээр онцлов.

Байнгын хорооны хуралдаанаар хууль, тогтоолын төслүүдийг хэлэлцэх үед Улсын Их Хурлын гишүүн Х.Ганхуяг, Л.Соронзонболд нар асуулт асууж, Улсын Их Хурлын гишүүн М.Бадамсүрэн төрийн өмчит компаниудын өмнөх жилүүдэд зарцуулсан төсвийн зарлагын гүйцэтгэлийн талаар Улсын Их Хурлын холбогдох Байнгын хороодоор хэлэлцүүлэх нь зүйтэй гэсэн санал хэлсэн байна.

Хууль, тогтоолын төслүүдийг үзэл баримтлалын хүрээнд хэлэлцэхийг Байнгын хорооны хуралдаанд оролцсон гишүүдийн олонх дэмжиж, чуулганы нэгдсэн хуралдаанаар хэлэлцүүлэх нь зүйтэй гэж үзжээ.

Хууль санаачлагчийн илтгэл болон Эдийн засгийн байнгын хорооны санал, дүгнэлттэй холбогдуулан Улсын Их Хурлын гишүүн А.Ариунзаяа, О.Саранчулуун нар асуулт асууж, хариулт авлаа. Улсын Их Хурлын гишүүд Үндэсний баялгийн сангийн тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийг Улсын Их Хурал дэмжиж батлахгүй бол төсвийн тодотголын төсөлд ямар өөрчлөлт орох, сангийн хөрөнгийг хэрхэн арвижуулах, Оюутолгой ХК-аас авах ноогдол ашгийн хэрхэн үр ашигтай, хяналттай зарцуулах, аж ахуйн нэгж, байгууллага ажилтан, албан хаагчдынхаа 25 хүн тутамд нэг хөгжлийн бэрхшээлтэй хүн ажиллуулах тухай хуулийн хэрэгжилт болон тэдний ажил эрхлэлтийг дэмжих төслийн үр дүн ямар байгаа, үйлдвэрлэлийн осол, мэргэжлээс шалтгаалах өвчний тохиолдлыг хэрхэн бууруулах талаар асууж, хариулт авсан юм.

Монгол Улсын 2026 оны төсвийн тодотголтой хамт өргөн мэдүүлсэн хууль, тогтоолын төслүүдийг үзэл баримтлалын хүрээнд хэлэлцэхийг дэмжье гэсэн саналын томьёоллоор санал хураалт явуулахад Улсын Их Хурлын чуулганы нэгдсэн хуралдаанд оролцсон гишүүдийн олонх дэмжив. Иймд төслүүдийг анхны хэлэлцүүлэгт бэлтгүүлэхээр Төсвийн байнгын хороонд шилжүүллээ.